- تعداد نمایش : 79
- تعداد دانلود : 116
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2049
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8184
سال : 19
شماره : 7
شماره پی در پی : 125
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 7،
،
شماره پی در پی 125
سبک‌شناسی رباعیات جلال خالقی‌مطلق بر اساس کتاب آهوی کوهی در دشت
صفحه
(25
- 48)
حجت‌اله رئیسی (نویسنده مسئول)، زهرا تدین ، حیدرعلی دهمرده
تاریخ دریافت مقاله
: بهمن 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: اردیبهشت 1405
چکیده
زمینه و هدف: جلال خالقی‌مطلق از پژوهشگران و اساتید برجسته معاصر (1316 ـ 1404) است که مجموعه رباعیاتی با نام آهوی کوهی در دشت از وی برجای مانده است. رباعیات این اندیشمند فقید معاصر تاکنون بلحاظ سبک‌شناسی مورد تحقیق و پژوهش قرار نگرفته است. هدف اصلی این مقاله تحلیل سبک‌شناسی رباعیات وی است که در آن شاخصه های سبکی در حوزه زبانی، ادبی و فکری مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت تا مخاطبان و خوانندگان با توانمندیهای کمتر مورد توجه قرار گرفته خالقی‌مطلق در حوزه شعری نیز آشنا شوند.
روش پژوهش: شیوه مطالعه در مقاله پیش رو توصیفی ـ تحلیلی بر مبنای مطالعات کتابخانه ای میباشد. جامعه آماری و محدوده پژوهش 150 رباعی وی درمجموعه «آهوی کوهی در دشت» است که توسط انتشارات «همیشه» در سال 1397 به چاپ رسیده است.
یافته های پژوهش: خالقی‌مطلق با بهره گیری از زبان ساده، به دور از پیچیدگی و تعقید اما به تبعیت از قدما با انتخاب قافیه و ردیفهای آهنگین، انتخاب واژگان فاخر درعین‌حال به دور از تفاخر، کاربرد ضمایر متصل و منفصل در جایگاه قافیه، استفاده از رمزگان تغزلی بیشتر به رباعیات سه قافیه ای توجه کرده است. وجه غالب نحوی، وجه خبری است. واژگان او بیشتر از نوع حسی هستند و در سطح ادبی بسامد تشبیه حسی به حسی، استعاره های مصرحه مجرده و کنایه از موصوف در اشعار او قابل‌توجه است. از آرایه های بدیعی،آرایه تناسب بیشتر مورد توجه قرار گرفته است؛ در حیطه سبک فکری نیز توجه به می، معشوق، گذر عمر به شیوه خیامی نمود بیشتری دارد.
نتایج پژوهش: بررسی ما در رباعیات خالقی‌مطلق نشان میدهد که شاعر در حیطه های سه گانه سبک زبانی، ادبی و فکری بصورت متوسطی عمل کرده است. از جمله ویژگیهای قابل توجه در اشعار وی میتوان به کاربرد لغات امروزی، بینامتنیت با خیام، تشبیه های حسی، توجه به عشق و احوالات شخصی اشاره نمود.
کلمات کلیدی
سبک‌شناسی. رباعیات. جلال خالقی‌مطلق. سطح زبانی. سطح ادبی. سط
- احمدی گیوی. حسن و همکاران (1381). زبان و نگارش فارس. تهران: سمت، ص 133.
- جاحظ. ابوعثمان (بی تا). البیان و التبیین. تحقیق: علی بو ملحم. بیروت: دار المکتب الهلال ، ص 116.
- جرجانی. عبدالقاهر (1383). دلائل الاعجاز فی القرآن. ترجمه: سیدمحمد رادمنش. تهران: شاهنامه پژوهی، صص 37 ـ 38.
- حسام. اقبال (1396). صور خیال در دیوان ناصر خسرو. کابل: انتشارات قرطبه، ص 165.
- حسن‌پور. مرجان و دیگران (1403).«تحلیل بینامتنی عدم قطعیت در سبک زبان و روایی بوف‌کور صادق هدایت و ملکوت بهرام صادقی». نشریه علم سبک‌شناسی و تحلیل متون نظم و نثر پارسی. سال هفدهم. شماره یازدهم. شماره پی‌درپی 105. صص 199 ـ 223.
- حسن‌پور. هیوا (1390). «سبک‌شناسی رباعیات سحابی استرآبادی». فصلنامه تخصصی سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب). سال چهارم. شماره چهارم. پیاپی 14. صص 43 ـ 56.
- خالقی‌مطلق. جلال (1397). آهوی کوهی در دشت. تهران: انتشارات همیشه.
- خیام. حکیم عمر (1338). کلیات آثار پارسی حکیم عمر خیام. (رباعیات و... ).تهران: کتابفروشی بارانی.
- دهانی. مجیب الرحمان و نیک پناه. منصور (1405). «تصویر و موسیقی در رباعیات مجدالدین ابن احمد». نشریه سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب سابق). سال نوزدهم. شماره دوم. پی در پی 120. صص 299 ـ 319.
- زرینکوب. عبدالحسین (1386). شعر بی‌دروغ، شعر بی‌نقاب. چاپ یازدهم. تهران: نشر علمی، صص22 -176.
- شفقت. شفیق الله و مستعلی پارسا (1403). «بررسی سبک‌‌شناسانه غزلهای ملک‌الشعرا قاری عبدالله». نشریه علمی سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب سابق). سال هفدهم. شماره یکم. پی‌درپی 95. صص 179ـ 206.
- شفیعی‌کدکنی. محمدرضا (1403). موسیقی شعر. چاپ بیست و سوم. تهران: آگه، صص 195 ـ 162.
- شمیسا. سیروس (1374). سیر رباعی در شعر فارسی. ویرایش دوم. تهران: فردوس، صص 298 ـ 20.
- __________ (1378). انواع ادبی. چاپ سوم. تهران: میترا، ص 12.
- __________ (1398). نگاهی تازه به بدیع. ویرایش دوم. تهران: میترا، ص 107.
- عسکری. ابوهلال (2006 م). الصناعتین فی علوم البلاغه. تحقیق: علی بن ملحم. بیروت: دار المکتب الهلال، صص 13 ـ 18.
- علوی مقدم. محمد (1387). معانی و بیان. چاپ هشتم. تهران: سمت، ص 133.
- فتوحی رود‌معجنی. محمود (1400). سبک‌شناسی (نظریه ها، رویکردها و روشها). چاپ پنجم. تهران: سخن، ص 268.
- فرشیدورد. خسرو (1382). درباره ادبیات و نقد ادبی. تهران: امیرکبیر، ص 381.
- مجد. امید و سیدزاده. نسرین (1399).« سبک‌شناسی رباعیات سعدی». مجله علمی مطالعات زبانی و بلاغی. سال 11. شماره 22. صص 369 ـ 394.
- معینیان. الهام و دیگران (1403). «بررسی سبک‌شناسی غزلهای قوام‌الدین محمد یزدی (صائنی)». نشریه علمی سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب سابق). سال هفدهم. شماره هشتم. پی در پی 102. صص 141 ـ 162.
- نظامی. الیاس بن یوسف (1384). کلیات نظامی گنجوی. تصحیح وحید دستگردی. چاپ پنجم. تهران: نگاه.
- نیکو بخت. ناصر (1394). «بررسی نقش موسیقیایی در غزل محمدعلی بهمنی». فصلنامه علمی تخصصی درّ دری. شماره شانزدهم. صص 49 ـ 60.